Kraljeva zadužbina
Sopoćane je podigao kralj Stefan Uroš I između 1259. i 1270. godine, kao crkvu posvećenu Svetoj Trojici i kao mesto sopstvenog počinka. Manastir pripada raškoj školi — romaničkoj spoljašnjosti pridodata je vizantijska unutrašnjost, spoj koji je obeležio srpsko srednjovekovno graditeljstvo.
Crkva je podignuta u dolini reke Raške, petnaestak kilometara zapadno od današnjeg Novog Pazara, u srcu oblasti Ras — jezgra srpske srednjovekovne države.
Uspenje Bogorodice
Freske su nastale između 1263. i 1270. godine. Najpoznatija je kompozicija Uspenja Bogorodice na zapadnom zidu naosa — velika, mirna scena monumentalnih figura, naslikana u trenutku prelaza između komninskog i paleologovskog stila vizantijske umetnosti.
Boje su preživele zahvaljujući nesreći: kada je krov ostao bez olova, vekovima su freske stajale pod otvorenim nebom, ali ih je debeo sloj maltera i sopstvena tehnika sačuvala od potpunog nestanka.
Paljevina i povratak
Godine 1689. osmanska vojska je zapalila manastir i odnela olovo sa krova. Sopoćani su potom ostali napušteni više od dva veka. Obnova je izvedena u dve etape — od 1925. do 1929. i od 1949. do 1958. godine — posle čega se monaški život vratio.
