Hasan-Čelebijina džamija i čovek po imenu Arap
Džamija se prvi put pominje u popisu iz 1528. godine. Izvori iz 16. veka kao graditelja navode Hasan-Čelebiju, odnosno Hasan-bega, po kome je bogomolja izvorno i nosila ime; o njegovom poreklu pouzdanih podataka nema.
Godine 1689. džamija je spaljena — iste godine kada su stradali i Sopoćani — a potom obnovljena. Predanje kaže da ju je popravio čovek koga su zvali Arap, po nekim tumačenjima oficir ili činovnik u Pazaru, i da je otada nosila njegovo ime. Njegov grob se, po istom predanju, nalazi na Velikom groblju i još uvek se pominje kao Arapov.
Munara nad čaršijom
Džamija je stajala na samom ulazu u staru čaršiju, okružena nizom zanatskih i trgovačkih radnji koje su za nju bile neobično prislonjene. Munara kružnog preseka, zidana opekom sa kamenom oblogom, važila je za vizuelni akcenat cele čaršije — zdepasta i arhaična, primer domaćeg izraza u sakralnom graditeljstvu.
Šta se dogodilo 2018.
U aprilu 2018. Islamska zajednica u Srbiji skinula je krov sa džamije, s namerom da je obnovi. Republički zavod za zaštitu spomenika kulture doneo je 31. maja 2018. rešenje kojim se radovi na krovnoj konstrukciji zabranjuju dok se ne pribavi akt o pravu na izvođenje radova. Prema saopštenju Grada, takav dokument nikada nije dostavljen, a radovi nisu obustavljeni.
Bez krova, zidovi su tokom leta počeli da popuštaju. Osamnaestog septembra 2018. džamija je srušena teškom mehanizacijom — sve osim munare. Gradska komisija ocenila je da je umesto stručne restauracije izvedeno grubo rušenje, „bez ikakvog obzira prema tradiciji i simbolici“, i da džamija koja je trajala vekovima više ne postoji. Zavod je potom zabranio i rušenje preostalih zidova i munare.
Šta danas stoji na tom mestu
Na mestu stare džamije podignuta je nova građevina. Vredi je videti kao deo čaršije, ali treba znati šta se gleda: to nije spomenik iz 16. veka. Slučaj Arap džamije naveden je i u izveštajima o širem gubitku osmanskog nasleđa u Sandžaku.