Ekşi sütle sulanmış Novi Pazar mantısı
Mutfak

Yemek yemek

Mantı, ćevapi, sucuk, börekler, Sjenica peyniri ve kahvenin yanında bir tatlı — Novi Pazar'da ne yenir, nerede aranır.

Fotoğraf: Ekşi sütle sulanmış Novi Pazar mantısı · Milica Buha / CC BY-SA 4.0

Şehrin mutfağı, Osmanlı mirasının çevrenin verdikleriyle — Peşter otlakları, mandıra ve fırınla — buluştuğu yerde oluştu. Burada lokantalara göre değil, yemeklere göre düzenlenmiştir: mekânların listesini şehrin turizm örgütü tutar.

01MutfakSpesiyalite

Mantı (mantije)

Yuvarlak tepside pişirilip ekşi sütle sulanan küçük etli börekler — Novi Pazar'ın tanındığı yemek.

Ekşi sütle Novi Pazar mantısı
Fotoğraf: Ekşi sütle Novi Pazar mantısı · Milica Buha / CC BY-SA 4.0

Temel bilgiler

Nedir
Kıymayla doldurulmuş, tepside pişirilen hamur
Yanında
Ekşi süt
Ne zaman
Gün boyu; en iyisi fırından yeni çıkmış

Tabak değil, tepsi

Mantı, kareler hâlinde kesilmiş ince hamurdan yapılır; kıymayla doldurulup yuvarlak bir tepsiye yan yana dizilir. Kızarana dek pişirilir, sonra hamura işleyip her şeyi bağlayan ekşi sütle sulanır. Tane tane değil, tepsiyle ısmarlanır.

Şehrin turizm örgütü, Novi Pazar'da her evin kendi tarifini kıskançlıkla sakladığını yazar — bu, mantı üzerine ciddi ciddi tartışıldığının ve her ailenin en iyisinin nerede olduğuna dair kesin bir kanaati bulunduğunun kibar ifadesidir.

Pratik bilgiler

Nerede
Şehirde yalnızca bunu yapan birkaç dükkân var; güncel listeyi turizm örgütü tutar.
02MutfakIzgara

Novi Pazar kebabı

Şehrin gurur duyduğu ikinci şey ve burada kimsenin şaka yapmadığı bir konu.

Ana meydan — kebapçılar çarşıya ve merkeze dağılmış durumda
Fotoğraf: Ana meydan — kebapçılar çarşıya ve merkeze dağılmış durumda

Temel bilgiler

Nedir
Izgarada pişen kıyma köfteleri, pide içinde
Yanında
Çiğ soğan, kaymak, ekşi süt

Neden akılda kalır

Buradaki kebaplar çoğu yerdekinden daha kalın yapılır ve ızgaranın yağını, suyunu emen yumuşak bir pidede sunulur. Yanında ince kıyılmış çiğ soğan, istenirse kaymak gelir. Porsiyon adetle sayılır — beş, on, on beş — ve menü bundan ibarettir.

03MutfakŞarküteri

Novi Pazar sucuğu

Bölgenin kendi ürünleri arasında sayılan kurutulmuş dana sucuğu.

Eski çarşı — sokaklarında kasaplar ve şarküteriler
Fotoğraf: Eski çarşı — sokaklarında kasaplar ve şarküteriler

Temel bilgiler

Temel
Dana eti
Aynı yöreden
Sjenica peyniri, Sjenica kuzusu, Sjenica jambonu

Hayvancılık yöresi

Novi Pazar ve Sjenica çevresindeki yaylalar yüzyıllardır hayvancılık yöresidir ve bu sofraya yansır. Daha 16. ve 17. yüzyıllarda şehir, hayvansal ürün ticaretinin önemli bir merkeziydi. Sucuğun yanı sıra Sjenica peyniri, kuzusu ve jambonu yörenin bilinen ürünlerindendir.

04MutfakKahve ve çay

Kahve, çay ve aşçinica

Şehir çayhaneleri ve aşçiniceleriyle tanınır — işin gerektirdiğinden uzun oturulan yerler.

Merkezde Raška kıyısı; kafeler ve gezinti yolu
Fotoğraf: Merkezde Raška kıyısı; kafeler ve gezinti yolu

Temel bilgiler

Aşçinica
Günün hazır yemeklerini sunan mutfak
Çayhane
Çay, kahve ve sohbet, acelesiz

Mutfakların kesiştiği yer

Şehrin mutfağı etkilerin kesiştiği yerde oluştu ve bu küçük alışkanlıklarda görülür: kahve ağır ağır ve küçük fincanlarda içilir, çay geç saatlere dek açık çayhanelerde sunulur, aşçinicede ise o gün ne pişmişse o yenir — menü yoktur, tencerelere bakılır.

05MutfakFırınlar

Börekler ve fırınlar

Yuvarlak tepside açılmış hamur — burek, ıspanaklı, peynirli — ve neredeyse her köşede bir fırın.

Novi Pazar merkezi
Fotoğraf: Novi Pazar merkezi

Temel bilgiler

Burek
Etli
Diğer börekler
Peynirli, ıspanaklı, patatesli

Dilimle alınan kahvaltı

Börek elde açılmış hamurdan yapılır; sarmal biçiminde kıvrılır ya da kat kat serilir ve büyük yuvarlak bir tepside pişirilir. Fırında dilimlenip kiloyla satılır, genellikle ayranla. Şehrin en ucuz ve en hızlı kahvaltısıdır; fırınlar en çok sabahın erken saatlerinde kalabalıktır.

06MutfakYayladan

Sjenica peyniri ve kuzusu

Peşter yaylasının ürünleri; Novi Pazar sofrasına bir saatlik yoldan gelir.

Novi Pazar çevresi; Peşter yaylası batıda kalır
Fotoğraf: Novi Pazar çevresi; Peşter yaylası batıda kalır

Temel bilgiler

Köken
Peşter yaylası
Peynir
Salamurada olgunlaşan dilim beyaz peynir

Şehrin ardındaki yayla

Sjenica peyniri, Sjenica kuzusu ve jambonuyla birlikte Sırbistan'ın bu bölümünün bilinen ürünleri arasındadır. Novi Pazar'ın batısındaki soğuk ve rüzgârlı Peşter yaylasından gelir; burada hayvancılık yüzyıllardır ana geçim kaynağıdır. Pazarda salamuradan çıkarılıp dilimle satılır.

07MutfakTatlı

Şerbetli tatlılar

Baklava, tulumba ve urmaşice — yemekten sonra kahvenin yanında ısmarlananlar; hepsi şerbetli.

Pastanelerin ve çayhanelerin bulunduğu Novi Pazar merkezi
Fotoğraf: Pastanelerin ve çayhanelerin bulunduğu Novi Pazar merkezi

Temel bilgiler

Baklava
Yufka katları, ceviz ya da fındık, şerbet
Tulumba
Şerbetli kızarmış hamur, soğuk servis edilir
Urmaşice
Hurma biçiminde irmik kurabiyeleri
Yanında
Cezveden kahve ya da çay

Her şey şerbette biter

Burada yenen tatlılar Osmanlı mutfağından gelir ve ortak bir yöntemi paylaşır: bir şey pişirilir ya da kızartılır, sonra daha sıcakken şerbetle — şeker ve sudan yapılan koyu bir şuruple — ıslatılır. Baklava yufka katları ve çekilmiş ceviz ya da fındıkla yapılır; tulumba dışı çıtır, içi şerbetle dolmuş kızarmış hamurdur ve soğuk yenir; urmaşice ise adını aldığı hurmaya benzetilerek biçimlendirilmiş irmik kurabiyeleridir.

Burada tatlı ayaküstü yenmez. Pastanede ya da çayhanede, cezveden kahve veya çayla ısmarlanır ve başında oturulur — bu şehirde her şey için geçerli olan kural.

Pratik bilgiler

Nerede
Merkezdeki pastaneler ve çayhaneler; güncel listeyi turizm örgütü tutar.